راهنمای آزمون
تشخیص مبحث سؤال؛ وقتی فرمول را بلدیم اما شروع نمی‌کنیم
با تمرین تشخیص مبحث سؤال، یاد بگیرید داده‌ها را به مفهوم درسی وصل کنید و علت انتخاب مسیر اشتباه را در تحلیل آزمون پیدا کنید.
تحریریه آزمون‌بانک ·
گیر کار را پیش از اولین خط حل پیدا کنید
گاهی تمرین‌های یک فصل را خوب حل می‌کنید، اما همان مفهوم در آزمون آزمایشی برایتان ناآشنا به نظر می‌رسد. کنار تمرین کتاب، عنوان فصل مشخص است و تا حدی به شما می‌گوید از کدام دانسته استفاده کنید. در دفترچه آزمون باید این ارتباط را خودتان پیدا کنید. برای بررسی این مشکل، چند سؤال را انتخاب کنید که هنگام آزمون شروعشان نکرده‌اید، ولی پس از دیدن اولین قدم پاسخ‌نامه توانسته‌اید ادامه بدهید. کنار هر سؤال بنویسید پیش از دیدن پاسخ چه تصوری داشتید. آیا هیچ مفهوم مرتبطی به ذهنتان نرسید، یا سؤال را به فصل دیگری نسبت دادید؟ اگر پس از معرفی مفهوم هم ادامه حل دشوار است، بخش آموزشی آن مبحث را نیز باید بررسی کنید. صرف آشنا شدن با راه‌حل، برای تشخیص علت توقف کافی نیست.
از داده و خواسته به مفهوم برسید
برای تمرین تشخیص مبحث سؤال، پیش از نوشتن فرمول سه چیز را مشخص کنید: چه اطلاعاتی داده شده، چه چیزی خواسته شده و چه رابطه‌ای می‌تواند این دو را به هم وصل کند. مثلاً در یک سؤال فیزیک، وجود نمودار به‌تنهایی راهنمای کافی نیست؛ باید ببینید محورهای نمودار چه کمیت‌هایی‌اند و سؤال مقدار، تغییرات یا مقایسه را می‌خواهد. دلیل تشخیصتان را در یک جمله کوتاه بنویسید. عبارتی مثل «چون نمودار دارد» مبهم است؛ توضیح باید به ویژگی مؤثر سؤال اشاره کند. در زیست هم نام یک اندام به‌تنهایی تعیین‌کننده نیست؛ ممکن است سؤال درباره ساختار، کارکرد یا ارتباط آن با بخش دیگری باشد. این یادداشت کوتاه کمک می‌کند بعداً بفهمید کدام نشانه شما را به مسیر مناسب یا نامناسب برده است.
عنوان فصل را از تمرین حذف کنید
از مباحثی که قبلاً خوانده‌اید چند سؤال بردارید و شماره صفحه، عنوان فصل و برچسب موضوع را هنگام تمرین بپوشانید. می‌توانید شماره اصلی سؤال‌ها را روی برگه‌ای جدا نگه دارید تا بعداً پاسخشان را پیدا کنید. ابتدا فقط مفهوم احتمالی و دلیل انتخاب آن را ثبت کنید؛ سپس سراغ حل بروید. تعداد سؤال‌ها را به اندازه‌ای نگه دارید که فرصت بررسی دلیل‌ها را داشته باشید. برای شروع، سؤال‌هایی انتخاب کنید که ارتباطشان با درس روشن‌تر است. بعد نمونه‌هایی با ظاهر متفاوت اضافه کنید؛ مثلاً یک مفهوم را در قالب متن و نمودار ببینید. اگر سؤال به چند مبحث نیاز دارد، همه را یادداشت کنید و مشخص کنید کدام مفهوم برای آغاز حل لازم است. لازم نیست هر سؤال حتماً یک برچسب داشته باشد.
سؤال‌های شبیه را کنار هم بررسی کنید
دو سؤال با ظاهر نزدیک انتخاب کنید که به مفهوم‌های متفاوت مربوط‌اند. پیش از حل، توضیح دهید کدام تفاوت در داده یا خواسته باعث می‌شود مسیر شروع آن‌ها فرق کند. سپس دو سؤال با ظاهر متفاوت پیدا کنید که از یک مفهوم استفاده می‌کنند. این مقایسه فرصتی است تا از تکیه بر واژه‌های آشنا، شکل ظاهری یا جای سؤال در کتاب فاصله بگیرید. اگر درباره ارتباط یک سؤال تردید دارید، پاسخ تشریحی را بررسی کنید و در صورت باقی ماندن ابهام از دبیر کمک بگیرید. هدف، حدس زدن عنوان فصل مطابق دسته‌بندی یک مؤلف نیست. باید بتوانید توضیح دهید مفهوم انتخاب‌شده چه نقشی در پاسخ دادن به خواسته سؤال دارد.
نتیجه را به تمرین بعدی وصل کنید
در تحلیل آزمون، تشخیص مفهوم و اجرای حل را جدا ثبت کنید. ممکن است مفهوم را درست پیدا کرده باشید و در محاسبه اشتباه کنید؛ ممکن است از ابتدا رابطه نامرتبطی انتخاب کرده باشید. برای حالت دوم، یادداشت کنید کدام نشانه را بیش از حد مهم دانستید و چه بخشی از صورت سؤال را نادیده گرفتید. این توضیح، تمرین بعدی را دقیق‌تر می‌کند. در نوبت بعد، چند سؤال تازه از همان مفهوم با بیان متفاوت حل کنید. پیش از پاسخ‌نامه، دلیل شروع خود را بنویسید و با راه‌حل مقایسه کنید. معیار بررسی این است که بتوانید ارتباط داده‌ها و خواسته را مستقل توضیح دهید و از آن وارد حل شوید. اگر هنوز برای شروع به نام فصل نیاز دارید، تمرین تشخیص را ادامه دهید؛ اگر شروع درست است اما ادامه دشوار، آموزش و تمرین همان بخش را در برنامه بگذارید.